Netcongestie: wat is het en hoe lossen we het op?

De energietransitie verloopt sneller dan onze infrastructuur kan bijbenen.

Zonnepanelen bedekken daken, elektrische voertuigen vullen bedrijfsvloten en elk jaar stroomt er meer hernieuwbare energie het net in. Maar het systeem dat die energie transporteert, bereikt zijn grenzen.

Netcongestie, wanneer de vraag naar stroom pieken bereikt die het net niet aankan, is een van de grootste belemmeringen geworden voor zowel decarbonisatie als economische groei.

Terwijl netbeheerders zich haasten om kabels en onderstations te upgraden, is de echte uitdaging duidelijk: hoe houden we de energietransitie op gang als het net zelf vol is?

TL;DR

• Netcongestie treedt op wanneer de vraag naar elektriciteit of de opwekking van hernieuwbare energie de beschikbare capaciteit van het net overschrijdt.
• Dit is momenteel een van de grootste knelpunten in de Europese energietransitie, waardoor nieuwe aansluitingen en projecten op het gebied van hernieuwbare energie vertraging oplopen.
• De oorzaken: snelle elektrificatie, toenemend opladen van elektrische voertuigen en meer gedecentraliseerde opwekking dan de bestaande infrastructuur aankan.
• De oplossingen: netupgrades, flexibiliteit, energieopslag en slimme software die de belasting in realtime in evenwicht houdt.
• Tibo EMS helpt bedrijven te groeien binnen de bestaande grenzen, pieken te voorspellen, activa te coördineren en netbeperkingen om te zetten in kansen.

Wat is netcongestie?

Netcongestie ontstaat wanneer de transportcapaciteit van het elektriciteitsnet onvoldoende is om aan de vraag naar stroom te voldoen.

Simpel gezegd: er wil te veel energie door kabels stromen die niet alles tegelijk kunnen vervoeren.

Dit probleem is in heel Europa snel gegroeid door twee belangrijke trends die met elkaar botsen:

1. Explosieve groei van gedecentraliseerde energiesystemen

Zonnepanelen, windturbines en andere lokale bronnen produceren nu energie op onvoorspelbare momenten. In plaats van dat stroom in één richting stroomt (van centrale centrales naar consumenten), stroomt energie nu in beide richtingen. Wanneer duizenden huizen en bedrijven op een zonnige dag zonne-energie terugvoeren naar het elektriciteitsnet, kunnen lokale netwerken gemakkelijk overbelast raken.

2. Versnelde elektrificatie

Door de opkomst van elektrische voertuigen, warmtepompen en laadinfrastructuur stijgt de vraag naar elektriciteit snel, vaak in dezelfde gebieden waar hernieuwbare energiebronnen worden toegevoegd.

Industrieterreinen, logistieke hubs en nieuwe woningbouwprojecten concurreren nu om dezelfde beperkte aansluitcapaciteit.

De uitdaging?

De netwerkinfrastructuur in Europa is decennia geleden grotendeels ontworpen voor voorspelbare, eenrichtingsstroom. Ze is niet gebouwd voor een dynamisch, digitaal energiesysteem, en daarom vormt congestie nu een structurele belemmering voor de energietransitie.

Waarom is dit nu belangrijk?

De energietransitie is niet langer een toekomstplan. Het is de belangrijkste infrastructurele uitdaging van het komende decennium.

Europa elektrificeert sneller dan het elektriciteitsnet kan uitbreiden, en de cijfers spreken voor zich.

• Meer dan 1700 gigawatt aan projecten voor hernieuwbare energie in 16 landen staan in de wachtrij te wachten op een aansluiting op het elektriciteitsnet.
• In Nederland wachten meer dan 14.000 bedrijven op aansluiting op het elektriciteitsnet.
• In Duitsland melden distributienetbeheerders een toenemend aantal vertraagde of afgewezen aansluitingsverzoeken omdat lokale netwerken al overbelast zijn.
• België kampt met soortgelijke beperkingen, waarbij distributienetbeheerders waarschuwen dat de industriële groei binnenkort de aansluitingscapaciteit zal overtreffen.

Deze mismatch tussen de snelheid waarmee we elektrificeren en de snelheid waarmee we kunnen bouwen, heeft netcongestie tot een van de grootste risico’s gemaakt voor zowel de energietransitie als de economische groei.

Zonder ingrijpen zouden vertragingen bij aansluitingen en capaciteitstekorten de integratie van hernieuwbare energie kunnen vertragen, woningbouw- en logistieke projecten kunnen vertragen en het onmogelijk maken om de decarbonisatiedoelstellingen te halen.

Het goede nieuws? Er komen nieuwe oplossingen.

In plaats van te wachten tot de kabels zijn aangelegd, helpen slimmere besturings- en flexibiliteitssoftware bedrijven en regio’s nu om beter gebruik te maken van de capaciteit die ze al hebben.

Wat zijn de gevolgen van netcongestie?

Netcongestie heeft niet alleen gevolgen voor ingenieurs en netbeheerders, maar bepaalt ook het tempo van de hele energietransitie.

Van vertraagde hernieuwbare projecten tot vertraagde bedrijfsgroei en publieke frustratie: de gevolgen zijn voelbaar in de hele economie.

1. Vertraging van de energietransitie

De Europese energietransitie is afhankelijk van de aansluiting van nieuwe hernieuwbare capaciteit, maar congestie van het elektriciteitsnet vormt momenteel het grootste knelpunt.

Dat betekent dat er wel schone energie wordt geproduceerd, maar dat deze de markt niet kan bereiken – een paradox die de decarbonisatie vertraagt en investeringen verspilt.

Tegelijkertijd komen lokale energiehubs en flexibiliteitsprojecten naar voren als praktische oplossingen.

Door de opwekking en het verbruik binnen een gedeeld netwerk te bundelen, ontlasten deze hubs het elektriciteitsnet en houden ze hernieuwbare energie lokaal.

2. Beperkingen voor economische groei en vertragingen bij aansluiting

Overbelasting van het elektriciteitsnet is ook een economisch probleem.

Bedrijven in heel Europa worden gedwongen om uitbreidingen uit te stellen, hun activiteiten te beperken of te investeren in dure energieoplossingen op locatie, simpelweg omdat ze geen upgrade van het elektriciteitsnet kunnen krijgen.

Kleine en middelgrote ondernemingen, logistieke parken en datacenters worden hierdoor bijzonder getroffen:

Nieuwe magazijnen en distributiecentra krijgen te maken met vertragingen van een jaar voordat ze EV-laders of warmtepompen kunnen aansluiten.

Industrieterreinen in regio’s met een overbelast elektriciteitsnet moeten kiezen tussen het elektrificeren van de productie of het uitbreiden van de capaciteit.

Wanneer een aansluiting op het elektriciteitsnet bepaalt of een fabriek kan worden geopend of een wagenpark kan worden opgeladen, wordt energie een belemmering voor groei.

Het voorbeeld van Enexis in Best laat een andere weg vooruit zien: door gebruik te maken van het AI-gestuurde EMS van Tibo slaagde de netbeheerder erin om volledig binnen zijn bestaande aansluiting te werken, waardoor kostbare vertragingen werden voorkomen en de bedrijfsvoering kon worden voortgezet.

3. Sociale en duurzaamheidskosten

Overbelasting van het elektriciteitsnet kan het vertrouwen van het publiek in de energietransitie zelf ondermijnen.

Gemeenschappen die investeren in zonne-energie of infrastructuur voor elektrische voertuigen raken steeds meer gefrustreerd wanneer ze te horen krijgen dat ze niet op volle capaciteit kunnen terugleveren of opladen.

Deze spanning voedt lokale weerstand en maakt gemeenten voorzichtiger bij het goedkeuren van nieuwe projecten op het gebied van hernieuwbare energie.

Op grotere schaal vormt beperkte toegang tot het elektriciteitsnet een bedreiging voor de duurzaamheidsdoelstellingen van Europa.

Wanneer schone energie niet kan worden aangesloten, stagneert de vooruitgang op het gebied van Sustainable Development Goals (Duurzameontwikkelingsdoelstellingen) en duurzaamheidsrapportage doelstellingen van bedrijven.

De ironie is opvallend: burgers en bedrijven zijn klaar om te decarboniseren, maar het elektriciteitsnet is daar nog niet klaar voor.

Daarom gaat de volgende fase van de energietransitie niet alleen over het opwekken van meer hernieuwbare energie, maar ook over het intelligenter gebruiken van wat we al hebben.

De huidige staat van netcongestie in Nederland

Netbeheer Nederland houdt in de capaciteitskaart netbelasting actueel bij wat de belasting op het net is. Op dit moment is bijna het hele netwerk in Nederland overbelast, zowel op invoeding als afname. Op de wachtlijst voor een zwaardere netaansluiting staan ongeveer 9100 bedrijven.

Netcongestie in Europa

De Europese Commissie heeft een voorstel gepresenteerd om €20 miljard uit het REPowerEU-plan te gebruiken voor het versnellen van de energietransitie en het verminderen van de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen, als reactie op de uitdagingen in de energievoorziening door de situatie in Oekraïne.

Het plan omvat investeringen in hernieuwbare energie, de diversificatie van energievoorziening en de verhoging van energie-efficiëntie. Dit is onderdeel van de bredere inspanningen van de EU om de energiezekerheid te versterken en de klimaatdoelstellingen te halen.

De focus ligt op het versnellen van de energietransitie en het verbeteren van de energie-infrastructuur, wat indirect kan bijdragen aan het verminderen van netcongestie door bijvoorbeeld het verhogen van de capaciteit van hernieuwbare energiebronnen en het verbeteren van de energie-efficiëntie.

Welke oplossingen zijn er voor netcongestie?

Goed, we hebben dus een probleem. ​​Netcongestie vraagt om slimme en flexibele oplossingen. En die zijn er gelukkig een aantal.

1. Versterking en uitbreiding van het elektriciteitsnet

Dit is natuurlijk de meest voor de hand liggende oplossing. Het versterken en uitbreiden van het elektriciteitsnet is noodzakelijk om aan de groeiende vraag en de integratie van hernieuwbare energiebronnen te kunnen voldoen. Om die reden investeert TenneT de komende jaren 1,9 miljard euro in het verzwaren van ons elektriciteitsnet.

2. Het slim managen van je assets

Een effectieve manier voor netcongestie managen is door het slim beheren van je energie-assets. Dit houdt in dat je op een intelligente manier gebruikmaakt van de beschikbare energiebronnen, zoals zonnepanelen en windturbines, en deze afstemt op het actuele energieverbruik.

Door vraag en aanbod beter op elkaar af te stemmen, kunnen pieken in het energieverbruik worden afgevlakt. Dit vereist geavanceerde technologieën zoals Digital Twins en Smart Grids, die door middel van data-analyse en machine learning het energiebeheer optimaliseren.

3. Energieopslag

Grote batterijen of andere vormen van energieopslag kunnen worden ingezet om overtollige energie op te slaan tijdens momenten van lage vraag en deze weer vrij te geven tijdens piekmomenten. Dit helpt om de balans op het net te bewaren zonder extra belasting.

4. Demand response programma’s

Dit zijn programma’s waarbij consumenten gestimuleerd of beloond worden om hun energiegebruik aan te passen aan de beschikbaarheid op het net. Bijvoorbeeld door het verlagen van het verbruik tijdens piekuren of het inschakelen van apparatuur wanneer er een overschot aan energie is.

Een recent voorbeeld hiervan komt van de gemeente Utrecht, waar laadpalen tijdens piekuren worden uitgeschakeld. De gemeente overweegt zelfs alle laadpalen helemaal uit te schakelen.

5. Flexibele tarieven

Door variabele tarieven in te voeren die hoger zijn tijdens piekuren en lager tijdens daluren, worden consumenten en bedrijven aangemoedigd om hun energieverbruik te verschuiven naar momenten waarop er minder druk is op het net.

6. Decentrale energieproductie

Het stimuleren van lokale, decentrale energieproductie vermindert de afhankelijkheid van het centrale net en maakt het systeem veerkrachtiger.

Netcongestie oplossen? Gebruik slimme software

Netcongestie is dus een steeds groter wordend probleem. De bouw van huizen staat stil en bedrijven kunnen niet uitbreiden. Ga jij net als 9100 andere mensen in de rij staan voor een zwaardere aansluiting of ga je slim om met je bestaande aansluiting?

Met Tibo Energy software stap je uit de rij en wordt energiemanagement een stuk helderder en efficiënter. Onze software is jouw copiloot in de energiewereld, uitgerust met de slimste technologieën zoals Digital Twins en Smart Grids. Dankzij onze machine learning technieken navigeer je moeiteloos door de pieken en dalen van energieverbruik. Zo blijf je niet alleen uit de congestie, maar draag je ook bij aan een duurzamere toekomst.

Onze software voorspelt wat het meest optimale moment is om jouw assets in te zetten, afhankelijk van de doelstellingen die je formuleert. Wil je netcongestie managen, je CO2-voetafdruk verlagen of toch energiekosten besparen? Met Tibo beheer je je netwerk in een handomdraai.

Wil je zien hoe Tibo jouw energieverbruik kan optimaliseren en netcongestie kan verminderen, terwijl je kosten bespaart en je ecologische voetafdruk verkleint? Vraag een demo aan en ontdek het zelf.

FAQ